پایه و اساس موسیقی سنتی ایران چیه؟(آهنگسازی)
مهمترین عامل اهنگسازی الهام هست اما گاهی علم وجود دارد و گاهی نه ،گاها هستند افرادی که علم موسیقی ندارند یعنی(نت ها رو نمیشناسند،یا اصلا نمیدانند هارمونی چیه،فاصله ها رو نمیشناسد) ولی آهنگسازهای خوبیه.درواقع موسیقی اکتسابی هست که به طور مثال آثار اساتید بزرگ رو میشنوی در موردشون تحقیق میکنی و همه اینها همراه خلاقیت خود فرد آثاری تولید میشود.معمولا گفته میشود یک نوازنده قبل اینکه نوازنده خوبی باشه شنونده خوبی هست و در کل در هنر موسقی میکنند که قبل اینکه نوازندگی کنی،خوانندگی کنی اول از همه شنونده ی خوبی باش چون برای یک هنرمند داشتن گوش خوب(قوی) از دیگر عوامل مهمتر است و این مورد در مورد آهنگسازی هم صدق میکند و اگر منابع الهام هر چقدر طبیعب تر باشه بهتر هستش به عنوان مثال میخواهید سمفونی ای بسازی از جنگ دو کشور و باید منبع الهام طبیعت باشه و اون حس وجود داشته باشه.
اشخاص پیشرو در موسیقی ایران که باعث پیشرفت ان شدند چه کسانی بودند.؟
اگر دوران رنسانس موسیقی ایران رو در نظر بگیریم که دوران طلایی هستش میتوان گفت که مهمترین فر علی نقی وزیری هستش که موسیقی ایران رو میتوان به قبل و بعد از ایشان تقسیم بندی کرد چرا که قبل از ایشان موسقی ایران کاملا درباری بوده البته راجع به موسیقی معاصر صحبت میکنم ار دوران قاجار به بعد ،به طور کلی موسیقی از اول به قول جواناهای امروزی لاکچری بوده تا بیست سال پیش وضع به همین منوال بود اما در چند سال اخیر در هر خانواده ای یکی دونفر کلاس موسیقی میرن و سازی در خانه وجود دارد. و قسمتی هم مناسبتی بود که برای جشنها دعوت میشدند و اجرائی داشتند .
آقای وزیری کاری که باخ با موسیقی غرب کرد ایشان با موسیقی ایران انجام دادند در واقع گام تعدیل شده نوشت و گام 24 پرده ای موسیقی ایران رو مدون کرد و به طور کلی از نظر تئوری تغیراتی در موسیقی ایران انجام دادو کاری کرد که همه نوازنده ها از یک قانون پیروی کنند.
در بحث ارکسترال کردن آقای خالقی مطرح هستند که کارهای گلها را از جمله جواد معروفی موسیقی رو عنوان کردند تا قبل از این بزرگان ایران موسیقی ارکسترال نداشت . خب در واقع ورود موسیقی ارکسترال در دوره ناصر الدین شاه با ورود آقای لوور در دارالفنون بود با موسیقی نظامی ولی خب ابیشان ایرانی نبودند.
کسانی که علاقمند به رشته موسیقی و به خصوص آهنگسازی هستند خب گاها نمیدونند که از کجا باید شروع کنند چه پیشنهادی برای ایثن عزیزان دارید.؟حتما نیاز به تحصیل آکادمیک داره یا نه به این هنر و فن رو میتوانند به صورت تجربی هم بیاموزند و انتسابی هست؟
قطعا ژن درصد خیلی کمی دارد .اگر به تاریخ موسیقی در جهان نگاه کنید دو موسیقی دان برجسته وجود دارد: باخ و بتهون
در تحقیقاتی که انجام شده اقای موتزارت ژن بسیار قوی ای در موسیقی داشته است به نسبت بتهون ولی در تاریخ اگر ببینید ردپای بتهون عمیق تر هستش و همچنین مطرح تر خب اگر بپرسید چرا؟ اگر زندگی نامه موتزارت رو مطالعه کنید زیاد آدم در قید و بندی نبوده و بر عکس بتهوون که ژن ضعیف تریز داشته اما چون علاقه و پشتکار بیشتری داشته موفق تر بوده است و مطرح تر است.
حتما در رشته موسیقی باید تحصیلات آکادمیک داشت؟
نه اصلا هیچ ربطی نداره.در همه رشته در دانشگاه فقط ارتباطات گسترده برقرار میکنید یعنی با اساتید برجسته اشنا میشوید و اگر به نوعی دانشجو خوبی باشید از نظر معیارهای خودشان در اجراهایشان میتوانید همراهی کنی.
پس…علم موسیقی و هارمونی رو چطور باید آموخت؟
از طریق کلاسها و اساتید خصوصی .در ایران داانشگاه با خارج خیلی متفاوت هستش و همه چیز بر طبق اصولی پیش میره.در ایران دانشگاه صرفا در مدرک تعریف شده و اینکه بتونی تدریس کنی و مهمترین فایده ای که داره داشتن ارتباطات عالی با اساتید برجسته است. البته سبک اموزش آموزشکاهی هم زیاد خوب و قابل قبول نیست چراکه رفت و آمد در طولانی مدت هستش چراکه طبق قانون وزارت ارشاد کلاسها نیم ساعته هستش و خب در این نیم ساعت هنرجو فرصت آموزش عالی رو نداره.
پس در واقع آموزش خصوصی بهترین نوع هستش که خودم به شخصه تجربه رو دارم. و هیچ وقت آموزشگاه نرفتم و در مکاتب خصوصی با اساتید کلاس داشتم چون سبک موسیقی ایرانی در واقع سبک مکتبی هستش که آقای لطفی هم به این صورت تدریس می کرد،مکتب خانه ای داشت که هنوز هم هست به اسم مکتب خانه میرزا عبدالله همه به صورت دایره وار دور هم مینشستند و 5 ساعت ساز مینواختند و اینطور اموزش میدیدند.در واقع خارج از دانشگاه بهتر آموزش میبینی البته بحث مدرک هم هست.
مدرک گرایی در ایران؟
بله خب اگر بخواهید وارد حیطه کاری بشوید نیاز به مدرک دارید.
در اخر اگر حرفی و سوالی بوده که من نپرسیدم و دوست دارد به خوانندگان بگویید، بفرمایید.
متاسفانه چون در ایران موسیقی به اصطلاح الکترنیک و سطحی است البته اشاره کنم که موسیقی الکترونیک سطحی نیست اما در ایران سطحی هست و مخصوصا ترانه هایی که نوشته میشه و علاوه بر ان خواننده های ضعیفی که در عرصه وجود دارند و صد البته تقلب های زیادی که از طریق این نرم افزار ها انجام میشه این بتونم از طریق خانواده ها برای نسل اینده موسیقی خوب و اصیل تعریف بشه و فرصت شنیدن آثار برجسته به کودکان داده بشه البته ممکن هم هست انتخابش فرق کنه اما چون نسل جدید از موسیقی اصیل محروم هستش به نوعی حالا برگرفته از نوع تربیت و سیستم اموزشی و فرهنگی موجود در کشور .به طور مثال اگر به نسل جدید اسم اقای بنان را بگویید ممکنه 95 درصد نشناسند آهنگسازها رو که اصلا نمیشناسند یا مثلا خالقی و غیره…دیگه نهایتا ممکن هست با آثار محدود استاد شجریان آشنایی داشته باشند .
توصیه من این است که نسل ساخته بشود و برای این که نسل ساخته بشود و فرهنگ غنی به 40 سال پیش برگردد و ادامه اون سیستم رو به جلو ببرد این است که مفاخر رو در هر زمینه ای باید بشناسند و از آثار آنان بشنودند و حداقل در گوشه ای از ذهنشان نقش ببندد که بتونه چراغ راه ایندشون باشه مثلا بگن ما بیست شاعر برجسته داریم و شما یکی رو انتخاب کن .مثلا در ادبیات بین حافظ و اخوان ثالث که هر کدام در سبک خود بی نظیر هستند بتونه یکی رو انتخاب و راهش رو ادامه بده همینطور در موسیقی به این شکل هستش یکی میگه دودوک رو دوست دارم و دیگری تا رو خب هر کدام بسته به علاقه باید به اون نوع موسیقی و ساز آشنایی داشته باشند و مفاخر آن رشته رو بشناسند.
و راه رو ادامه بدهنذد که البته منابع آموزشی هم هست.و در واقع موسیقی شخص نمیدونه چه کسی اموزش خوبی داره یا نه چون خب مثل همه رشته ها موسیقی هم از این جز مجزا نیست و اساتید به قولی همدیگر رو قبول نداشته و هنرجو در وسط میماند پس باید به ریشه بازگشت.
برای بازگشت به ریشه چیکار باید بکنیم؟
خب برای خانواده ایی که دوست دارند فرزندوشون در موسیقی رو دنبال کنه و بچه سردرگم میکنند به این صورت که مادر ساز پیانو،پدر میگوید گیتار و …. اما به نظر بنده خود کودک باید فکر کند و انتخاب باید به این صورت باشه که موسیقی ساز ها رو باید بشنود در حین این که اصلا ساز رو ندیده و این انتخاب ساز به صورت روانی هست و اجباری هم نیست .
گر به طور مثال شما به عنوان مادر دوست دارید فرزندتان به موسیقی علاقمند بشه به مدت چند روز صدای ساز سنتور، ویولن،گیتار،تار،کمانچه و… رو برای کودکتان پخش کنید بعد از چند روز از کودک بپرسید صدای کدام یکی بیشتر برایش جذاب و دلنشین بود ،بعد از مدتی عکس ساز مورد نظر رو به کودک نشون بدهید و بگویید این همان سازی بود که صداش برات جذاب بود و در نهایت کودک رو با ساز واقعی آشنا میکنید و شرایطی ایجاد کنید که کودک ساز رو لمس کنه .
سوالی دیگری از شما دارم؟موقعی که پادشاه کشور ما میرود کنیا یا مثلا فرانسه و جای دیگه چرا وقتی از هواپیما پیاده میشوند اعضای ارکستر حضور دارند و نت هم نیست ولی سرود ایران اجرا میشود چرا؟
یا پادشاه انگلیس میاد ایران از هواپیما پیاده می شود و اعضای ارکستر هم هستند و باز هم نتی وجود ندارد و سرود کشور انگلیس اجرا میشود چرا؟
این نکته بین المللی هستش .تمام سرودها در دنیا در دستگاه ماهور هست که البته این قانون تبصره ای هم دارد ؟مثلا چرا چراغ قرمز در تمام دنیا ایست کامل هست ،چراغ زرد احتیاط و سبز حرکت در تمام دنیا تابلو گرد و سفید در وسط ورود ممنوع ….
این تبصره در مورد ایران هستش ،آقای روح الله علی نقی وزیری و خالقی یه سرود ساختن و اون بنان خونده ای ایران ای مرز پر گهر این تنها سرودی است در دنیا که در دشتی است و گوشه ای از دستگاه شور و این دشتی دستگاه محزونی هستش و شاهکاری هست ولی چرا دشتی؟هنر ساخت این اهنگ در دشتی که شاهکار هنر موسیقی ایران است.
هنر انتسابی و تزریقی نیست بلکه باید در ژنتیک انسان باشه.
و این سوال هم به عنوان پایان بخش مصاحبه باشه.در جایی از صحبت هایتان فرمودید موسیقی خوب و بد .آیا موسیقی بد و خوبی هست که بخواهیم طبقه بندی هم کنیم؟
از نظر علمی بعضی ها میکن داریم و بعضا میکن خیر همچین چیزی وجود نداره.از نظر خودم خوب موسیقی که دوست نداشته باشم میگم موسیقی بد و واقعیت هم همینه.
پس یعنی از نظر شما دسته بندی خوب و بد در موسیقی نداریم؟
نه نداریم.بهتر است بگوییم که شنونده خوب و بد داریم .ما نمی توانیم بگوییم این موسیقی بد است و آن یکی خوب است .اما قطعا می شود گفت شنونده ما خوب یا بد هستند .یعنی این طوری توضیح بدهم که خانم هایی که در برنامه موسیقی ایران هستند کلاس رفته اند دوره گذراندند به طور مثال خانم هایده شاگرد اقای تجویدی بوده یا خانم شمس شاگرد آقای عیب الله بدیعی بوده یا خانم پروین شاگرد اقای خرم بوده پس بینید ما شنونده خوب داریم و بد و در نتیجه اهنگساز خوب هم داریم و بد هم داریم و موسیقی بد هم داریم موسیقی خوب هم داریم باب طبع هرکسی هست .